علائم بیماری آنفلوآنزا (نوعA)

در مورد علائم بیماری آنفلوانزای  جديد (A) لازم است به خاطر داشته باشيم كه:

·         مهمترين علائم بيماري تب، گلودرد، سرفه، سردرد مي باشد.

·         علائمي مثل لرز، کوفتگی بدن، احساس خستگی، همچنین اسهال، استفراغ نيز در بعضی از بیماران مشاهده می شود.

·         کو دکان کم سن و سال مثل شیرخواران در صورت ابتلا به آنفلوانزای جدید ممکن است علائمی از تب و خواب آلودگی، تشنج، بی قراری، عدم نوشیدن مایعات، استفراغ های مکرر، تغییر رنگ پوست به طرف کبودی، تنفس سریع داشته باشند.

·        بيماري  آنفلوانزای جدید يك نوع بيماري ويروسي واگيردار ميباشد كه در صورت بي توجهي به رعايت اصول بهداشتي مي تواند  در مدت كوتاه منجر به ابتلاي افراد زيادي از جامعه شده واين همه گيري عواقب اجتماعي ، اقتصادي و بهداشتي فراواني در بر  خواهد داشت

·        ویروس آنفلوانزای جدید در هنگام سرفه یا عطسه وحتی صحبت كردن از طریق هوا به دیگران منتقل میشود

·        افراد سالم با دست زدن به اشیائی که در اثر عطسه یا سرفه فرد مبتلا به آنفلوآنزا آلوده شده اند به این بیماری مبتلا ميشوند

·        افراد مبتلا به آنفلوانزای جدید قبل و بعد از شروع  علائم میتوانند بیماری را به دیگران انتقال دهند

·         عامل بیماری آنفلوانزای جدید مي تواند روي اشياء 2 تا 8 ساعت  ‌زنده باقي بماند و بيماري را به ديگران منتقل نمايد.

·         براساس مطالعات موجود، اكثريت افراد مبتلا به بيماري آنفلونزاي جديد در سنين  نوجواني وجواني بوده اند، پس نقش آموزگاران و مربیان و اساتيد در پیشگیری از بیماری آنفلوآنزا و جلوگيري از انتشار سريع آن در جامعه بسیار مهم می باشد. 

·         در افرادی زير در صورت ابتلا به بيماري آنفلوآنزاي جديد عوارضي چون تنگي نفس، ذات الريه ، تشنج ، اختلال هوشياري و.. .بيشتر از ساير افراد خواهد بود:

·         اشخاص بالای 65 سال و كودكان زير 5 سال

·         مبتلا يان  به بیماریهای مزمن ریوی، قلبی، و آسم دیابت، مشکلات کلیوی، نقص ایمنی ونيز افراد خيلي چاق

·         زنان باردار

·         ساکنین خانه های سالمندان و آسایشگاه های بیماران مزمن

 برای اینکه به بیماری انفلوانزای جدید مبتلا نشویم  لازم است:

•         روزانه دستهای خود را با آب وصابون بشوییم ویا با محلول های ضد عفوني كننده تميز كنيم .بدين منظور ضروري است در هر بار شستن دست ها، اين عمل را دوبار تكرار نمائيد.
•       از لمس کردن چشم ها، بینی و دهان خودداری کنيم، چون باعث انتقال ویروس می شود.
•         در صورت امكان از افرادی که علائم شبیه بیماری آنفلوانزا دارند حداقل به اندازه یک متر فاصله بگیریم
•        بیاد داشته باشیم که اشیایی مانند تلفن، صفحه كليد كامپيوتر، دستگيره درها و.... هم میتوانند انتقال دهنده ویروس آنفلوانزای جدید باشند. بهتر است از  تمیز بودن آنها مطمئن شویم.
•        توصيه ميشود از اسباب بازي هاي قابل شستشو براي كودكان استفاده شود و استفاده از اسباب بازي هاي پارچه اي و پشمي خودداري شود.
•        در صورت امكان از حضور در مناطق شلوغ خودداری کنیم يا مدت آن را كاهش دهيم.
•        با باز کردن پنجره ها و درب ها در فواصل مناسب در روز  برای حداقل هر بار   10دقيقه  به تهویه مناسب محل کار، محل زندگی، و کلاس درس و یا ... كمك كنيم.

اعلام آخرين وضعيت بيماري آنفلوانزاي نوع A در حال حاضر تعداد 449 هزار نفر در جهان به بيماري آنفلوانزاي نوع A مبتلا شده و تعداد 5000 نفر نيز بر اثر اين بيماري جان‌ باخته‌اند.

11:57 - چهارشنبه 6 آبان 1388

شير مادر بهترين و مناسب‌‌ترين غذا براي کودکان است، غذايي که سلامت آنها را تضمين مي‏کند. شير مادر به راحتي هضم مي‏شود و مقدار چربي، قند و پروتئين آن به اندازه‏اي است که کودک براي رشد نياز دارد. بررسي‏ها نشان داده ‏است کودکاني که با شير مادر تغذيه مي‏شوند در مقايسه با ساير کودکان از سطح سلامت بالاتري برخوردارند، ضريب هوشي‏شان بيشتر است، رشد و تكامل بينايي و مغزي‏شان بهتر است، سيستم ايمني قوي‏تري دارند و کمتر دچار عفونت‏هاي تنفسي و گوارشي مي‏شوند. کودکاني که از شير مادر تغذيه مي‏کنند کمتر در معرض خطر پوسيدگي دندان هستند، دندان‏ها‏ي مرتبي دارند و کمتر نياز به ارتوندنسي پيدا مي‏کنند. همچنين بررسي‏ها نشان داده است کودکاني که از شيرمادر تغذيه مي‏کنند در بزرگسالي کمتر دچار چاقي‏ها‏ي مفرط، اسهال و بيماري‏ها‏ي حاد مي‏شوند. با وجود همه اين فوايد باز هم تعداد زيادي از کودکان با شير مادر تغذيه نمي‏شوند. طبق آمارهاي جهاني کمتر از 40درصد مادران به نوزادان‏شان شير مي‏دهند. مقامات بهداشتي جهان براي رفع اين مشکل تلاش مي‏کنند. مطالعات زيادي درباره فوايد شيردهي و تغذيه با شير مادر انجام شده است که نتايج همه اين مطالعات لزوم تغذيه با شير مادر را روشن مي‏کند...

شير مادر ارتباط عاطفي مادر و کودک را تقويت مي‏کند

بررسي‏ها نشان داده است شير مادر علاوه بر فوايد فراوان جسمي که براي کودک دارد موجب تقويت پيوند عاطفي ميان مادر و کودک شده و نيازهاي عاطفي کودک را تاحدود زيادي برطرف مي‏کند. اين موضوع موجب ايجاد آرامش بيشتر کودک شده و در رشد جسمي و ذهني او تاثير به‌سزايي دارد. اگر در ساعت اول تولد کودک با مادر تماس داشته باشد در بدن مادر هورموني به نام اکسي‌توسين يا هورمون عشق ترشح مي‏شود که نه تنها براي کودک مفيد و آرامش بخش است بلکه موجب کاهش افسردگي پس از زايمان در مادر مي‏شود. شير مادر نقش آرام‌بخش طبيعي براي شيرخوار و مادر دارد و نوزاداني که با شير مادر تغذيه مي‏کنند از سلامت جسمي ‏و رواني بيشتري برخوردارند. همچنين ميزان ابتلا به انواع بيمارها و مرگ و مير در کودکاني که از شير مادر تغذيه مي‌کنند کمتر از کودکاني است که با شير مادر تغذيه نمي‏شوند. نکته ديگر اينکه قابليت جذب پروتئين شير مادر بيش از ساير انواع شير است و کودکاني که از شير مادر تغذيه مي‏کنند از تکامل گفتاري بهتري برخوردار هستند. شيرخواراني که از شير مادر استفاده مي‏کنند از تکامل اجتماعي بهتري برخوردارند و حتي در سن يک سالگي از توانايي‏ها‏ي رواني و اجتماعي بيشتري بهره‏مند هستند.

شير مادر سالانه جان 1.3 ميليون کودک را نجات مي‏دهد

طبق اعلام سازمان جهاني بهداشت آموزش شيردهي به مادراني که تازه صاحب فرزند شده‏اند، مي‏تواند سالانه جان 3/1 ميليون کودک را نجات دهد و اين در حالي است که بسياري از زنان در اين مورد اقدامي ‏انجام نمي‌دهند. طبق اين گزارش کمتر از 40 درصد مادران در سراسر جهان به نوزادان خود به‌خصوص در 6 ماهه اول تولد شير مي‏دهند که اين موضوع به دليل نداشتن آگاهي آنها درباره چگونگي شيردهي نوزادان است. به گزارش رويترز، بسياري از مادران آموزش‏هاي مناسب براي اين کار را نديده‏اند و اين موضوع به يکي از مشکلات عمده در کشورهاي فقير و غني تبديل شده است. به عقيده متخصصان، در 6 ماهه اول تولد مادران بايد به طور پيوسته به کودکان خود شير دهند و از دادن ساير نوشيدني‏ها‏ و غذاها به نوزاد خودداري کنند. همچنين براي پيشگيري از مرگ و مير نوزادان بايد آگاهي مادران درباره ابتلا به انواع بيماري‏ها‏ي ميکروبي و ويروسي از جمله آنفلوآنزا افزايش يابد و واکسيناسيون‏ها‏ي مختلف که براي کودکان ضروري است، انجام شود.

شير مادر کارآيي ريه‏ها‏ي کودکان را افزايش مي‏دهد

بررسي‏ها نشان داده است قدرت و عملکرد ريه کودکاني که حداقل به مدت 4 ماه از شير مادر تغذيه کرده‏اند در مقايسه با کودکاني که از شير خشک استفاده مي‏کنند، بهتر است. به گزارش رويترز، دانشمندان آمريکايي با بررسي حدود هزار و 33 کودک 10 ساله متوجه شده‏اند کودکاني که دست‌کم 4 ماه از شير مادر تغذيه مي‏کنند نسبت به کودکاني که مدت کمتري شير مادر مصرف مي‏کنند يا آنهايي که با شيشه شير مي‏خورند، عملکرد ريه بهتري دارند. محققان دانشگاه کاروليناي جنوبي معتقدند عمل فيزيکي ناشي از مکيدن شير مادر براي شش بار در روز و به مدت بيش از 4 ماه، موجب افزايش ظرفيت و افزايش جريان هوا در ريه کودکاني مي‏شود که از شير مادر تغذيه کرده‏اند. از ميان کودکان مورد مطالعه 39 درصد 4 ماه يا بيشتر از شير مادر تغذيه کرده بودند، حدود 40 درصد کمتر از 4 ماه شير مادر مصرف کرده بودند و 21 درصد ديگر با شيشه شير تغذيه شده بودند. بررسي نتايج نشان داد ريه کودکاني که از شير مادر تغذيه کرده بودند قوي‏تر از کودکاني بود که با شيشه، شير خورده بودند. به عقيده محققان، افزايش توان ريه کودکاني که مدت 4 ماه يا بيشتر از شير مادر تغذيه کرده بودند، به عمل مکيدن ناشي از تغذيه با شير مادر ارتباط دارد. مطالعات ديگر نيز نشان داده‏اند که مدت زمان عمل مکيدن در تغذيه با شير مادر دو برابر تغذيه با شيشه شير است و تغذيه با شير مادر به تلاش تنفسي بيشتري نياز دارد.

شير مادر از چاقي در سنين بالاتر پيشگيري مي‏کند

درباره ارتباط تغذيه با شير مادر در وزن كودك در سنين بالاتر مطالعات زيادي انجام شده است. در سال 2005، محققان پس از بررسي نتايج 61 مطالعه انجام شده در زمينه ارتباط شير مادر و چاقي در سنين بالاتر به اين نتيجه رسيدند كه تغذيه با شير مادر در ماه‏هاي بعد از تولد با كاهش خطر چاقي ارتباط دارد. به عقيده پژوهشگران تغذيه با شير مادر به چند دليل با افزايش وزن در سنين بالاتر ارتباط دارد. كودكاني كه از شير مادر تغذيه مي‏كنند، نظم بهتري از نظر تغذيه دارند و اين سبب مي‏شود كه در سنين بالاتر تغذيه سالم‏تري داشته باشند. همچنين شير مادر در مقايسه با شير خشك انسولين كمتري دارد و ميزان هورمون پروتئيني لپتين در بدن كودكاني كه از شير مادر تغذيه مي‏كنند بيشتر است. بررسي نتايج تحقيقات نشان داد كودكاني كه شير خشك مي‏خورند در مقايسه با آنهايي كه از شير مادر تغذيه مي‏كنند در هفته‏هاي اول زندگي سريع‏تر وزن مي‏گيرند و اين وزن‏گيري سريع با چاقي در سنين بالاتر ارتباط دارد.

شير مادر هوش کودک را زياد مي‏کند

تحقيقات نشان داده است نوزاداني که از شير مادر تغذيه مي‏کنند در مقايسه با ساير نوزادان ضريب هوشي بالاتري دارند. در يک مطالعه که با هدف يافتن رابطه بين تغذيه با شير مادر و ضريب هوشي انجام شد، محققان با بررسي ضريب هوشي 3000 کودک در بريتانيا و نيوزيلند متوجه شدند که تغذيه با شير مادر موجب افزايش ضريب هوشي کودکان مي‏شود. در همه کودکان ضريب هوشي به خاطر تغذيه با شير مادر افزايش نشان نداد و فقط کودکاني که نوع خاصي از يک ژن را داشتند با خوردن شير مادر ضريب هوشي‏شان افزايش پيدا مي‏کرد. اين نوع خاص ژن به بدن کودک کمک مي‏کند که اسيدهاي چرب شير مادر را بهتر جذب کند و بعد آن را به صورت مواد مغذي در اختيار مغز قرار دهد. به عقيده محققان، 90 درصد از کودکان اين نوع خاص ژن را دارا هستند و تاثير تغذيه از شير مادر روي ضريب هوشي آنها قابل توجه است. پژوهشگران دانشگاه سلطنتي لندن در اين باره مي‏گويند: «تحقيقات ما در بريتانيا و نيوزيلند نشان داد ضريب هوشي کودکاني که اين نوع ژن را دارند و از شير مادر تغذيه شده‏اند در مقايسه با کودکاني که شير مادر به آنها داده نشده است، به طور ميانگين 6 تا 7 واحد بيشتر است. اين به اين معنا است که اگر همه نوزادان از شير مادر تغذيه شوند، تعداد کودکان با استعداد دو برابر خواهد شد.»

فوايد شيردهي براي مادران

فوايد استفاده از شير مادر تنها براي کودکان نيست و شيردهي براي مادران هم فوايدي دارد. بررسي‏ها نشان داده است شيردهي خطر ابتلا به سرطان‏هاي پستان، تخمدان و دهانه رحم را کاهش مي‏دهد و زناني که به فرزند‏شان شير مي‏دهند در مقايسه با ساير زنان کمتر به اين بيماري‏ها دچار مي‏شوند. همچنين مطالعات نشان داده است شيردهي احتمال پوکي استخوان را در زنان کاهش مي‏دهد. بررسي‏ها نشان داده است مادراني كه به مدت 6 ماه تا يك‌سال به نوزاد خود شير داده‌اند، در مقايسه با مادراني که به فرزندشان شير نداده‏اند در سنين 60 سالگي به بعد داراي قوام استخواني بهتري هستند. يکي ديگر از فوايد شيردهي تناسب اندام و کمک به کاهش وزن و از دست دادن اضافه وزن بارداري است. چربي‌هايي كه در دوران بارداري زير پوست مادر ذخيره مي‌شود طي مدت شيردهي و همراه با فعاليت بدني متوسط از بين مي‌رود. با همه اينها متاسفانه هنوز تعداد زيادي از مادران به دليل نداشتن آگاهي کافي و نبود اطلاعات و آموزش‏هاي لازم در اين زمينه شيردهي را به طور کامل انجام نمي دهند و فرزندان‏شان را از اين نعمت بزرگ محروم مي‌کنند.

شيردهي خطر ابتلا به ديابت نوع دو را کاهش مي‏دهد

گروهي از محققان دانشکده پزشکي دانشگاه هاروارد در بررسي‏هاي خود دريافتند تغذيه کودک با شير مادر خطر ابتلاي مادر به ديابت نوع دو را کاهش مي‏دهد. به گزارش بي‌‌بي‌سي،‌ يک سال تغذيه کودک با شير مادر خطر ابتلا به ديابت نوع دو را براي مادران تا 15 درصد کاهش مي‌دهد. اگر تغذيه کودک براي مدت بيش از يک سال ادامه يابد، خطر ابتلا به ديابت نوع دو حتي بيش از اين نيز کاهش مي‌يابد. در اين تحقيق 157 هزار مادر مورد بررسي قرار گرفتند. اين مطالعه که نتايج آن در نشريه «انجمن پزشکي آمريکا» منتشر شد نشان داد که تاثير محافظتي تغذيه با شير مادر تا ?? سال پس از آخرين زايمان ادامه مي‌يابد.

شيردهي خطر ابتلا به سرطان پستان را كاهش مي‌‌دهد

بررسي‏ها نشان داده است مادراني كه دست كم يك سال كودك‏شان را با شير خود تغديه كرده‌اند، 5 درصد كمتر از ساير زنان به سرطان پستان دچار مي‌شوند. در صورت شيردهي به يك نوزاد ديگر اين خطر تا 50 درصد كاهش مي‌يابد. به گزارش رويترز‌ و به عقيده پژوهشگران مرکز تحقيقات جهاني سرطان، خطر ابتلا به سرطان پستان در زناني که 2 نوزاد را به مدت 6 ماه و يا يك نوزاد را به مدت يك سال با شير خود تغذيه مي‏كنند تا حد زيادي کاهش پيدا مي‏کند. سرطان پستان شايع‌ترين نوع سرطان در ميان زنان است. تحقيقات نشان داده كه شير دادن مادران به نوزادان از طريق پستان در دوره‌اي طولاني موجب كاهش خطر ابتلا به سرطان پستان شده و ادامه اين كار در تولد نوزاد دوم نيز اين خطر را تا پنجاده درصد كاهش مي‌دهد. اين در حالي است كه نظرسنجي‌ها نشان مي‌دهد از هر 4 زن 3 زن از اين موضوع بي اطلاع هستند. محققان به زنان توصيه مي‌كنند كه به نوازادان‏شان از طريق پستان شير دهند و اين کار را تا جاي ممكن ادامه دهند. اين كار در دوره‌اي يك ساله خطر ابتلا به سرطان پستان را تا 8/4 درصد کاهش مي‏دهد. پزشكان معتقدند كه شير خوردن نوزادان موجب پايين آمدن سطح هورمون‌هاي مرتبط با بروز سرطان در بدن مادر مي‌شود.

ئه‌نفلوه‌نزای به‌رازچیه‌؟

نه‌خۆشیه‌کی خێرای ده‌زگای هه‌ناسه‌کێشانی به‌رازه که ‌به‌هۆی چه‌ند جۆر ڤایرووسی ئه‌نفلوه‌نزاوه‌ دروست ئه‌بێت. ڕێژه‌ی مه‌رگ ومرداربوونه‌وه‌ی به‌رازه‌کان زۆر ئه‌باته‌ سه‌ره‌وه‌‌ (4%تا1%)

به‌رازه‌کان به‌هۆی هه‌وای ئالووده ‌وپه‌یوه‌ندی ڕاسته‌وخۆ وناڕاسته‌وخۆله ‌گه‌ل به‌رازی نه‌خۆش یان به‌رازی به‌ڕواڵه‌ت ته‌ندروست ئالووده‌ ئه‌بن. سه‌رهه‌ڵدانی نائاسایی نه‌خۆشیه‌که‌ به‌درێژایی ساڵ له‌ نێو به‌رازه‌ کاندا ئه‌بینرێت به‌ڵام له‌و شوێنانه‌ دا که‌ که‌ش وهه‌وای له‌بار(موعته‌دڵ)یان هه‌یه‌له ‌پاییز وزستان دا زۆرتره‌،زۆربه‌ی وڵاته‌کان به‌رازه‌کانی خۆیان به‌شێوه‌ی ئاسایی له‌به‌رانبه‌ر نه‌خۆشی ئه‌نفلوه‌نزا دا واکسینه‌ ئه‌که‌ن،ڤایرووسه‌ به‌دیهێنه‌ره‌کانی ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز زۆرتر له‌تاقمێکن به‌نێوی ((H1N1 به‌ڵام له‌وانه‌یه بن‌جۆره‌کانی تریش له‌نێوبه‌رازه‌کاندا بڵاوه‌بکات وه‌کوو:)‌‌H3N2-H3N1-H1N2) ئه‌ڵبه‌ت له‌وانه‌یه ‌به‌رازه‌کان به‌ هۆی ڤایرووسی ئه‌نفلوه‌نزای په‌له‌وه‌ر وهه‌روه‌ها ڤایرووسی ئه‌نفلوه‌نزای ئینسانیشه‌وه‌ ئالووده‌ ببن.

له‌وانه‌یه بڕێ جار ‌به‌رازه‌کان له‌یه‌ک کاتا تووشی زۆرترله‌ یه‌ک جۆر ڤایرووس ببنه‌وه‌ که‌ ئه‌م حاڵه‌ته‌ جێگای مه‌ترسیه‌و

ئه‌بێته‌ هۆی زاوزێ وله‌ ئاکاما خولقان وبڵاوه‌ کردنی چه‌شنێک ڤایرووسی تازه‌تر له‌ نێو به‌رازه‌کاندا.

کاردانه‌وه‌ی ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز له‌ سه‌ر ته‌ندروستی مرۆڤ

تووش بوونی ئینسان به‌ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز بڕێ جار به‌ شێوه‌ی تاکه‌ که‌سی وبڕێ جاریش به‌شێوه‌ی په‌تایه‌کی گشتی ڕاپۆر ئه‌درێت. به‌گشتی دیارده‌کانی نه‌خۆشیه‌که‌ له‌ مرۆڤا هه‌روه‌ک دیارده‌کانی ئه‌نفلوه‌نزای وه‌رزیه‌ ئه‌ڵبه‌ت له‌وانه‌یه ‌هیچ دیارده‌یه‌کیشی نه‌بێت وله‌وانه‌شه ‌به‌شێوه‌ی سینه‌ پاڵوێکی توند سه‌ر هه‌ڵبدات و مه‌رگی نه‌خۆشی لێ بکه‌وێته‌وه‌.

زۆرینه‌ی دیارده‌ سه‌ره‌کیه‌کانی ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز له ‌گه‌ل دیارده‌کانی ئه‌نفلوه‌نزای وه‌رزی مرۆڤ وهه‌روه‌ها دیارده‌کانی نه‌خۆشیه‌کانی تری ده‌زگای هه‌ناسه‌کێشان هاوشێوه‌ن وئه‌ڵبه‌ت له‌وانه‌شه‌ نه‌خۆشیه‌که‌ سووک و بێ دیارده‌ بێت وهه‌ستی پێ نه‌کرێت ،بۆیه‌وا ڕێژه‌ی بڵاوبوونه‌وی له‌ نێوان مرۆڤه‌کاندا مه‌زه‌نده‌ ناکرێت ونادیار ماوه‌ته‌وه‌

شه‌پۆلی نائاسایی ئه‌نفلوه‌نزای به‌رازله‌ کامیه‌ک له‌وڵاته‌کاندا سه‌ری هه‌ڵداوه‌؟

تائێستا ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز نه‌چوه‌ته‌ ڕیزی سیسته‌می ڕاپۆردانی نێونه‌ته‌وه‌یی پابه‌ند به‌بنه‌ماکانی ڕێکخراوه‌ی OIE.  بۆیه‌ وا بڵاو بوونه‌وه‌ی نه‌خۆشیه‌که‌ له‌نێو ئاژه‌ڵه‌کاندا به‌ ڕوونی نه خراوه‌ته بوواری ‌ناساندنه‌وه‌ .له‌وانه‌یه‌ نه‌خۆشیه‌که، نه‌خۆشیه‌کی خۆجێیی وڵاتی ‌ئه‌مریکابێت،شه‌پۆلی نائاسایی ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز پێشتر‌ له‌ ئه‌مریکای باشوور وباکوور،ئه‌وروپا(به‌ریتانیا،سوێد،ئیتالیا)-ئه‌فریقیا(کنیا) وچه‌ندوڵاتی تری ئاسیای خۆرهه‌ڵات وه‌ک :چیین وژاپۆندا سه‌ری هه‌ڵدا به‌ڵام هه‌نووکه‌ له‌زۆربه‌ی وڵاته‌کاندا بینراوه‌ وکارناسان گومانیان هه‌یه‌که‌ ببێ به‌ پاندمی وپه‌تایه‌کی عاله‌مگیری مه‌ترسی دار.

ئایا تا ئێستا ئالووده‌ بوونی مرۆڤ به‌ ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز دیتراوه‌؟

به‌پێی ڕاگه‌یه‌ندراوی ڕێکخراوی جیهانی ته‌ندروستی(WHO)تابڕواری پێنجی پووشپه‌ڕی1388 (26ی ژوئه‌نی2009)      جۆری ئینسانی نه‌خۆشی ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز له  ‌112 وڵاتدا دیتراوه‌:

مکزیک،کانادا،ئێسپانیا،ئه‌مریکا،فه‌رانسه‌،نیو‌زیلاند،ئاڵمان،به‌ریتانیا، فه‌له‌ستینی داگیرکراو،ئوتریش،هوله‌ند،سویس،چین،هۆنگ کۆنگ،دانیمارک، کاستاریکا،کۆریای باشووروباکوور،ئیرله‌ند،ئیتالیا،پورته‌قاڵ،ئیلسالوادۆر، ئوسترالیا،ئه‌رژانتین، برازیل،شیلی،ئێکوادۆر،ئیسراییل،تایله‌ند،به‌لژیک،کوبا،یۆنان،گواتمالا،پاناما،عه‌مان ،به‌حره‌ین و زۆر وڵاتی تریش

خه‌ڵک چۆن تووشی نه‌خۆشی ئه‌نفلوه‌نزا ئه‌بن؟

خه‌ڵک له‌ بارودۆخی ئاساییا ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز له‌به‌رازه‌کانه‌وه‌ ئه‌گرن به‌ڵام تاقیکاری وبه دوادا چوونه‌کان سه‌لماندوویانه که‌ بڕێک له‌و نه‌خۆشانه‌ که ‌تا ئێستا ناسراون په‌یوه‌ندیان له‌گه‌ل به‌راز و شوێنی به‌خێوکردنی به‌رازدا نه‌بووه‌ وبه‌ڵکو  زۆربه‌یان به‌هۆی نزیکایه‌تی وپه‌یوه‌ندی ڕاسته ‌و خۆو ناڕاسته‌وخۆ له‌ گه ل ‌مرۆڤی نه‌خۆشدا تووشی ئه‌نفلوه‌نزا بوون.

ئایا په‌تای ئه‌نفلوه‌نزای به‌رازله‌ڕێگای خوارده‌مه‌نیه‌وه‌ ئه‌گوێزرێته‌وه؟

نه‌خۆشی ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز له ‌ڕێگای خو‌ارده‌مه‌نیه‌وه‌ ناگوێزرێته‌وه‌ به‌مه‌رجێک که‌ لاشه‌و گۆشتی به‌رازبه ‌شێوه‌ی دروست

‌ وبه ‌له ‌به‌ر چاوگرتنی بنه‌ماکانی بێهداشت وته‌ندروستی ئازوگوێز بکرێت وبکوڵێندرێت.ڤایروسی ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز به‌ هۆی کوڵاندن وله‌پله‌ی گه‌رمای 70  ده‌ره‌جه‌ی سه‌نتیگراد (160ده‌ره‌جه‌ی فارێنهایت) به‌ ته‌واوی له‌به‌ین ئه‌چێت.

ئایا مه‌ترسی سه‌ر هه‌ڵدانی پاندمیه‌کی جیهانی له‌ ئارادایه‌؟

ئه‌گه‌رچی پێش بینی کردنی ڕوداوێکی وا دژواره به‌ڵام ڕاستیه‌که‌ی ئه‌وه‌یه‌ که‌ زۆربه‌ی هه‌ره‌ زۆری خه‌ڵک به‌ تایبه‌ت ئه‌وانه‌ی په‌یوه‌ندی به‌رده‌وامیان له‌گه‌ل به‌رازه‌کان دا نیه‌‌ له‌به‌رانبه‌ر ئه‌نفلوه‌نزای به‌رازدا ئیمه‌ن وپارێزراو نین! له‌لایه‌کی تریشه‌وه‌ ئه‌گه‌ر ڤایرووسی ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز به‌ڕاده‌ی پێویست هێزوتوانای گواستنه‌وه‌ی له‌مرۆڤه‌وه‌  بۆمرۆڤ ببێت له‌وحاڵه‌ته‌دا ئه‌بێته‌هۆی پاندیمی جیهانی وئه‌مه‌ش به‌ستراوه‌ به‌ خێرایی وزه‌ی نه‌خۆش خستنی ڤایروسه‌که‌ وئاستی حه‌ساسیه‌تی سیسته‌می خۆپارێزی له‌شی مرۆڤ وچه‌ن فاکته‌ری تره‌وه‌ له‌وانه‌: کاردانه‌وه‌ی پاراستنی بڕکه‌بڕکه‌ی سیسته‌می خۆپارێزی له‌ش به‌هۆی ئه‌نفلوه‌نزای وه‌رزی و...

ئایا واکسه‌نی ئه‌نفلوه‌نزای مرۆڤ له‌ ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز پێشگیری ئه‌کات؟

له‌ڕاستی دا تاکووئێستا واکسه‌نیک بۆپێشگیری له‌ ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز له‌ ئارادانیه‌ وئه‌وه‌ش نازانرێت که‌ئایا واکسه‌نی ئه‌نفلوه‌نزای وه‌رزی مرۆ ئه‌توانێت له‌مپه‌رو پارێزه‌ر بێت له‌ به‌رانبه‌ر ئه‌نفلوه‌نزای به‌رازه‌وه‌ یان ناء

ئایا ده‌رمانێک هه‌یه‌ بۆچاره‌سه‌رکردن   ؟

دووده‌سته‌ ده‌رمان له‌به‌رده‌ست دان یه‌که‌میان گروپی ئامانتادین(ئامانتادین وڕیمانتادین) ودو‌هه‌میان گروپی به‌رانبه‌رکێ که‌ری نورئه‌مینیدازی ئه‌نفلوه‌نزا (ئۆسڵتامی ویر و زانامیویر) که‌ له‌ ئێستادا ده‌سته‌ی دوهه‌م بۆ ده‌رمان به‌کارئه‌برێت. پێویسته‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ش بکرێت که‌زۆربه‌ی ئه‌و نه‌خۆشانه‌ که‌ له‌م ماوه‌یه‌دا ئه‌نفلوه‌نزای به‌رازیان گرتوه ‌به‌بێ ده‌ستێوه‌ردانی پزیشکی و به‌کار هێنانی هیچ جۆره‌ ده‌رمانێک  له‌نه‌خۆشیه‌که‌ ڕه‌خساون وته‌ندروستیان گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌ سه‌ر دۆخی پێشتر وێڕای ئه‌مه‌ش له‌بڕێک شوێنا ڤایروسگه‌لێک بڵاوبوونه‌ته‌وه‌ که‌ له‌ به‌رانبه‌ر ده‌رمانه‌ دژ به‌ڤایروسه‌کاندا پارێزراون و دیاره ‌ئه‌م ڕوداوه‌ کاردانه‌وه‌ی خراپی هه‌یه‌ به‌ سه‌ر  پڕۆسه‌ی ده‌رمان کردنه‌وه‌

ئه‌گه‌ر به‌ڕێکه‌وت په‌یوه‌ندیمان به‌ به‌رازی نه‌خۆشه‌وه‌ گرت چبکه‌ین ؟

دیاره‌ ئه‌مه‌ گرفت وکێشه‌ی وڵاتی ئێمه‌ نیه‌ به‌ڵام بۆئه‌وانه‌ی که‌له‌ وڵاتانی تردا ئه‌ژین یان ئه‌وانه‌ی که‌ سه‌ردانی وڵاتانی ئالوده‌ ئه‌که‌ن باشتره‌ خۆپارێزی بکه‌ن له‌ په‌یوه‌ندی و نزیک بوونه‌وه‌ له‌ به‌رازه‌کان به‌تایبه‌ت دووری گرتن له‌به‌رازی نه‌خۆش ،پێویسته‌ ئه‌گه‌ر هه‌رچه‌شنه‌ نه‌خۆشی ئاژه‌ڵیان چاو پێکه‌وت به‌رپرسانی ته‌ندروستی ئاگادار بکه‌نه‌وه‌،سه‌لمێندراوه‌ که‌ زۆربه‌ی تووشبوان به‌ په‌تای ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز په‌یوه‌ندی به‌رده‌وام ودرێژخایه‌نیان هه‌بوه‌ له‌گه‌ل به‌رازه‌ نه‌خۆشه‌کاندا، بۆیه‌ کارناسانی بواری ته‌ندروستی ئه‌ڵێن که‌ ئه‌بێ بنه‌ماکانی  بێهداشت وخۆپازێزی تاک ڕچاو بکرێن به‌ تایبه‌ت له‌لایه‌ن ئه‌و که‌سانه‌وه‌ که‌ له‌ بواری سه‌ربڕین وگواستنه‌وه‌و فرۆشتنی گۆشتی به‌رازدا ئیش ئه‌که‌ن و به‌ ته‌ئکیده‌وه‌ ئه‌ڵێن که‌ ئه‌بێ ئاژه‌ڵه‌ نه‌خۆشه‌کان له‌خولی سه‌ربڕین وهه‌رچه‌شنه‌ که‌ڵک لێ وه‌رگرتنێک دوور بخرێنه‌وه‌.

بۆ پاراستنی خۆمان چیبکه‌ین؟

• خۆپارێزی بکه‌ین له‌ هه‌رچه‌شنه‌ نزیکی وپه‌یوه‌ندی گرتن به‌ که‌سانی نه‌خۆشه‌وه‌ یان ئه‌وانه‌ی که‌ یاوو قۆزه‌یان هه‌یه‌
• ده‌سته‌کانمان به‌رده‌وام وبه‌ درێژایی ڕۆژ به‌ئاووسابوون بشۆین
• هه‌ڵس وکه‌وتی بێهداشتی وته‌ندروستی وه‌ک : خه‌وتن وحه‌سانه‌وه‌ی پێویست ڕچاو بکه‌ین
• به‌کارهێنانی مه‌وادی خوارده‌مه‌نی شیاوو وه‌رزش له‌ به‌رچاوبگرین

ئه‌گه‌رسه‌ردانی وڵاته‌ ئالوده‌کانمان کردوه‌و هه‌ستمان کرد که‌ نه‌خۆشین ئه‌بێ چیبکه‌ین ؟

ئه‌گه‌ر یاوی بانتر له‌38ده‌ره‌جه‌ یان ئازاری قوڕگمان بوو:

·        باشتره‌ له‌ ماڵه‌وه‌ بمێنینه‌وه‌و هه‌تا بۆمان ئه‌کرێت نه‌چینه‌ شوێنی کار وقوتابخانه‌وشوێنه‌ گشتیه‌کانی تره‌وه‌

·        بایه‌خ بده‌ین به‌ حه‌سانه‌وه‌و خوارده‌مه‌نی شیاوو ئاوی زۆریش بخۆینه‌وه‌

·        ده‌سته‌کانمان به‌رده‌وام وله‌ سه‌ریه‌ک به‌ئاووسابوون بشۆین

·        سه‌ردانی پزیشک یان ناوه‌ندی ته‌ندروستی بکه‌ین

ئاماده‌ کردنی : حه‌یبه‌ڵا ئاریانژاد -  مه‌ریوان

سه‌رچاوه‌: پمفلت، پاسخ به‌ پرسشهای شایع ‌‌آنفلوانزای خوکی وزارت بهداشت،درمان وآموزش پزشکی- مرکز مدیریت بیماریهای واگیر-مقررات بهداشتی مرزی iHR اردیبهشت88

ترامادول یعنی چقدر تریاک؟

در كشور ما و شايد خيلي جاهاي ديگر، مردم فرت و فرت مواد مخدر مصرف مي‌كنند. منظور از مواد مخدر تنها مخدرهاي رسمي مثل ترياك و مورفين و هروئين نيست. مخدرهاي خفيف‌تر مثل كدئين و ترامادول هم جايگاه ويژه‌ي خود را دارند و با عنوان مسكن عرضه و مصرف مي‌شوند.
بارها اتفاق افتاده كه در يك سازمان، قهوه‌خانه‌ي بين راهي، هتل يا كارخانه، دراژه‌ي خالي يا نيمه‌خالي قرص را روي زمين ديده‌ام و از روي فضولي آن را برداشته‌ام. نتيجه به احتمال 85% يك قرص مسكن/مخدر بوده است. خوب، انسان در فرآيندهاي شيميايي درون بدنش حسابي دخالت مي‌كند تا ارتباطش را با واقعيت كم كند.جدولي پيدا كردم كه انواع دارو‌هاي شبه‌افيوني را با معادل مرفين آنها مقايسه مي‌كند(مرفين از مرفئوس خداي رؤياها در اساطير يونان گرفته شده). ببينيد:

* فقط براي تخدير حيوانات بزرگ به كار مي‌رود.                             

به اين ترتيب، يك قرص 325 ميلي‌گرمي آسپرين، كمي كمتر از يك ميلي‌گرم مرفين خاصيت تخديري دارد.چند ماه پيش وقتي نسخه‌ي داروهاي مادرم را از داروخانه گرفتم، صندوقدار بجاي باقيمانده‌ي پول ده قرص ترامادول به من داد.

اما يك قرص ترامادول مثلا 100 ميلي‌گرمي معادل چقدر ترياك است؟
از جدول بالا مي‌شود فهميد كه 100 ميلي‌گرم ترامادول معادل 10 ميلي‌گرم مرفين خوراكي است.
مرفين 16% و كدئين 0.3 تا 3 درصد ترياك را تشكيل مي‌دهد (+ و +). ما براي راحتي، هر گرم مرفين را معادل 6.2 گرم ترياك مي‌گيريم. بنابراين هر قرص ترامادول معادل 62 ميلي‌گرم ترياك است.

ترامادول (træmədɒl تلفظ می‌شود) یک داروی مسکن شبه تریاک است. این دارو برای تسکین دردهای متوسط تا شدید تجویز می‌شود. ترامادول بر روی گیرنده‌های مو (μ) اوپیوئید، و سیستم نورآدرنرژیک و سروتونرژیک اثر می‌کند. این دارو توسط شرکت آلمانی گروننثال (Grünenthal) در دهه ۱۹۷۰ با نام تجاری ترامال ساخته شد. گروننثال در سالهای بعد حق تولید ترامادول را به شرکتهای متعددی در سراسر دنیا واگذار کرد.

ترامادول معمولا به شکل نمک هیدروکلراید تولید شده و به دو شکل خوراکی (بیشتر کپسول و قرص) و آمپول به بازار عرضه می‌شود. مقدار جذب و تأثیر فرم تزریقی ترامادول بسیار بیشتر از فرم خوراکی است. ترکیب ترامادول و استامینوفن نیز در بازار موجود است (که در ایران عرضه نمی‌شود).

براساس گزارش مركز بهداشت جنوب اين اطلاعات به منظور كاهش عوارض مصرف نابجا و طولاني مدت اين دارو در جامعه بخصوص توسط قشر جوان تهيه شده است. در ادامه اين گزارش آمده است، براساس آمار بررسي شده از تيرماه 1381 تا پايان مهر 1382 تعداد 162 مورد گزارش عارضه دارويي مربوطه به ترامادول از 49 شهرستان مختلف به مركز ثبت عوارض جانبي ايران(ADR) ارسال شده است. سوزش سينه، تنگي نفس شديد، افت فشار خون و حتي مرگ در اثر تزريق در مجموعه گزارشات ديده مي‌شود. (اگرچه ارتباط موارد مرگ گزارش شده با مصرف ترامادول به اثبات نرسيده است) اين عوارض در هر دو نوع داروهاي خارجي و توليد داخلي به يك ميزان گزارش شده است.براساس گزارش فوق ترامادول تركيبي صناعي است كه به عنوان ضد درد (شبيه به داروهاي مخدر يا اپيوئيدي) كاربرد دارد. اشكال دارويي آن كه در بازار دارويي ايران موجود است به صورت قرص و كپسول 50 و 10 ميلي گرمي و آمپول 100 ميلي گرم در هر ميلي ليتر مي باشد.اين دارو در درمان دردهاي نسبتاً شديد حاد يا مزمن از قبيل دردهاي بعد از عمل جراحي و يا دردهاي سرطاني توسط پزشكان تجويز مي‌شود. با توجه به اينكه اين دارو از گروه ضد درد مخدر مي‌باشد اثرات وابستگي و عوارضي شبيه به داروهاي مخدر از قبيل سرگيجه، خواب آلودگي، يبوست، تعريق، خارش و در مواردي نادر كاهش فعاليت سيستم تنفس در بدن ايجاد مي‌كند و در نتيجه با قطع ناگهاني ترامادول بعد از مصرف طولاني مدت آن، علايم ترك مورفين در بدن مانند بي‌خوابي، تحريك پذيري، تشنج، لرزش، تهوع، استفراغ، درد عضلات و شكم و... (علايم withdrawal) ظاهر مي‌گردد.در پايان اين گزارش با توجه به مصرف خودسرانه و به منظور كاهش مصرف بي‌رويه اين فراورده دارويي نكاتي ذكر شده است كه با هم مي خوانيم.از مصرف خودسرانه دارو به دليل ايجاد وابستگي بعد از مصرف و تمايل به مصرف مجدد دارو، جداً خود داري شود. اين دارو بايد فقط با تجويز پزشك مصرف شود، از تجويز ترامادول براي دردهاي خفيف تا متوسط (مانند سردردهاي معمولي، دردهاي عضلاني، سرماخوردگي و موارد مشابه آن) خودداري شود و اين دارو فقط در دردهاي متوسط تا شديد با نظر پزشك قابل مصرف مي‌باشد، ايمني و اثر بخشي مصرف ترامادول در كودكان زير 16 سال ثابت نشده است و مصرف آن در اين گروه سني توصيه نمي‌گردد و در افراد مسن نيز بايد با احتياط مصرف شود، واكنش‌هاي آنافيلاكتيك كشنده و ساير واكنش‌هاي ازدياد حساسيت مانند خارش، كهير، برونكواسپاسم و آنژيوادم ممكن است بروز نمايد و در بيماران با سابقه حساسيت به كدئين و ساير اپيدئيدها مصرف اين دارو توصيه نمي‌شود، با توجه به بروز علايم شبيه به ترك مخدرها، از قطع ناگهاني دارو بعد از مصرف طولاني مدت آن خودداري شود، در صورت بروز خواب آلودگي شديد، سرگيجه و ضعف عضلاني شديد حتماً با پزشك معالج مشورت نماييد.

هۆکاره‌کانی به‌ره‌و ڕووچوونی لاوان ومێرمنداڵان بۆلای "کراک"

"کراک" یه‌کێک له‌ ماده‌ سڕکه‌ره‌کانه‌ که‌ به‌ تازه‌یی وله‌م سه‌رده‌مه‌دا چوه‌ته‌ نێو بازاڕه‌وه،که‌ به‌داخه‌وه‌ زۆر به‌خێرایی توانی له‌نێو لاوان ومێرمناڵان دا جێی خۆش کات و زۆرێک له‌وان به‌ره‌و نامان و مه‌رگ بکێشێت!

به‌ڵام با بزانین که‌ چۆن و چلۆن تا ئه‌م ڕادایه‌ ئه‌م ماده‌سڕکه‌ره‌ و ماڵ وێرانکه‌ره‌!سه‌ره‌نجی لاوانی بۆ لای خۆی ڕاکێشا و له‌م ماوه‌ کورته‌دا بوه‌ هۆی کێشه‌یه‌کی کۆمه‌ڵایه‌تی قورس وگرنگ،جا جێی خۆیه‌تی تیشک بخه‌ینه‌ سه‌ر بڕێ له‌م هۆکارانه‌ و ئاماژه‌یێکی کۆرتیان بۆبکه‌ین: 

    "کراک" هه‌رئه‌و ماده‌سڕکه‌ره‌ و وێرانکه‌ره‌یه‌ که‌ "هێرۆئین"ی پێ ئه‌ڵێن و به‌ شێوه‌یه‌ک دۆشاویان! لێ گرتوه‌،به‌ڵام هه‌رئه‌و "هێرۆئینه‌" خالیسه‌یه‌ که‌ ڕێژه‌ی"خلووسی" ئه‌گاته‌ 60تا 70؛ به‌ واتایه‌کی تر60تا70 له‌ سه‌دی زیاتر له‌ هێرۆئین زیان له‌ مرۆڤ و جه‌سته‌ی مرۆڤ ئه‌گه‌یێنێ.

پرسیار‌: زۆربه‌ی خه‌ڵک ته‌نانه‌ت له‌ هێنانی ناوی"هێرۆئینیش"ئه‌ترسن،که‌چی بۆ "کراک" وانین،ئه‌گه‌رچی "کراک" چه‌ندین به‌رابه‌ر زه‌ره‌ر و زیانی زۆرتره‌،به‌ڵام پرسیار ئه‌وه‌یه‌ بۆچی و چی بوه‌ له‌"کراک" پێشوازی ئه‌کرێ؟!!

وه‌ڵام: یه‌کێک له‌م هۆیانه‌ گۆڕانی ناوه‌که‌یه‌تی،به‌م شێوه‌:له‌" هێرۆئینه‌وه"‌ بۆ" کراک". هێرۆئین،ناوێکی "به‌دفه‌ڕ و ناحه‌زه‌"! به‌ڵام "کراک" ناوێکی تازه‌یه‌! لاوان نایناسن و بێ ئاگا له‌وه‌ی که‌ زیانی 60تا70 له‌ سه‌دی زیاتره‌! وائه‌زانن که‌ ماده‌ێکی تازه‌یه‌،که‌م زیانه‌ و ئێـعتیادهێنه‌ر نییه‌،به‌پێچه‌وانه‌وه‌، ئه‌وان بێ ئاگا له‌وه‌ی که‌ یه‌کێک له‌ماده‌سڕکه‌ره‌کانی زیان ئاوه‌ر و به‌ڵکوو زیاتر له‌ هێرۆئین،که‌ ته‌نانه‌ت لاوان له‌ ناوی ئه‌ترسن.

"کراک"زۆرزۆر زیان ئاوه‌ر و ئێعتیاد هێنه‌ره‌ که‌ ته‌نیا به‌ یه‌ک جار به‌ ئه‌زموون کردن(ئێمتێحان) بۆهه‌میشه‌ به‌ دایێم،مرۆڤ بۆلای خۆی ئه‌کێشێ و گرفتاری ئه‌بێ و ژیانی په‌ره‌وازه‌ ئه‌بێ وهه‌ستی ئه‌کوژێ و له‌ماوه‌یه‌کی کورتدا ئه‌ندام و کۆئه‌ندامی جه‌سته‌ی ئه‌ڕزێ و له‌ ئاکامدا مه‌رگ له‌ درگای ئه‌دا و به‌رۆکی ئه‌گرێ.

بورهان ئه‌خته‌ر کارناسی به‌شی به‌رگری نه‌خۆشییه‌کان

ناوه‌ندی بێهداشتی مه‌ریوان