ترامادول یعنی چقدر تریاک؟

در كشور ما و شايد خيلي جاهاي ديگر، مردم فرت و فرت مواد مخدر مصرف مي‌كنند. منظور از مواد مخدر تنها مخدرهاي رسمي مثل ترياك و مورفين و هروئين نيست. مخدرهاي خفيف‌تر مثل كدئين و ترامادول هم جايگاه ويژه‌ي خود را دارند و با عنوان مسكن عرضه و مصرف مي‌شوند.
بارها اتفاق افتاده كه در يك سازمان، قهوه‌خانه‌ي بين راهي، هتل يا كارخانه، دراژه‌ي خالي يا نيمه‌خالي قرص را روي زمين ديده‌ام و از روي فضولي آن را برداشته‌ام. نتيجه به احتمال 85% يك قرص مسكن/مخدر بوده است. خوب، انسان در فرآيندهاي شيميايي درون بدنش حسابي دخالت مي‌كند تا ارتباطش را با واقعيت كم كند.جدولي پيدا كردم كه انواع دارو‌هاي شبه‌افيوني را با معادل مرفين آنها مقايسه مي‌كند(مرفين از مرفئوس خداي رؤياها در اساطير يونان گرفته شده). ببينيد:

* فقط براي تخدير حيوانات بزرگ به كار مي‌رود.                             

به اين ترتيب، يك قرص 325 ميلي‌گرمي آسپرين، كمي كمتر از يك ميلي‌گرم مرفين خاصيت تخديري دارد.چند ماه پيش وقتي نسخه‌ي داروهاي مادرم را از داروخانه گرفتم، صندوقدار بجاي باقيمانده‌ي پول ده قرص ترامادول به من داد.

اما يك قرص ترامادول مثلا 100 ميلي‌گرمي معادل چقدر ترياك است؟
از جدول بالا مي‌شود فهميد كه 100 ميلي‌گرم ترامادول معادل 10 ميلي‌گرم مرفين خوراكي است.
مرفين 16% و كدئين 0.3 تا 3 درصد ترياك را تشكيل مي‌دهد (+ و +). ما براي راحتي، هر گرم مرفين را معادل 6.2 گرم ترياك مي‌گيريم. بنابراين هر قرص ترامادول معادل 62 ميلي‌گرم ترياك است.

ترامادول (træmədɒl تلفظ می‌شود) یک داروی مسکن شبه تریاک است. این دارو برای تسکین دردهای متوسط تا شدید تجویز می‌شود. ترامادول بر روی گیرنده‌های مو (μ) اوپیوئید، و سیستم نورآدرنرژیک و سروتونرژیک اثر می‌کند. این دارو توسط شرکت آلمانی گروننثال (Grünenthal) در دهه ۱۹۷۰ با نام تجاری ترامال ساخته شد. گروننثال در سالهای بعد حق تولید ترامادول را به شرکتهای متعددی در سراسر دنیا واگذار کرد.

ترامادول معمولا به شکل نمک هیدروکلراید تولید شده و به دو شکل خوراکی (بیشتر کپسول و قرص) و آمپول به بازار عرضه می‌شود. مقدار جذب و تأثیر فرم تزریقی ترامادول بسیار بیشتر از فرم خوراکی است. ترکیب ترامادول و استامینوفن نیز در بازار موجود است (که در ایران عرضه نمی‌شود).

براساس گزارش مركز بهداشت جنوب اين اطلاعات به منظور كاهش عوارض مصرف نابجا و طولاني مدت اين دارو در جامعه بخصوص توسط قشر جوان تهيه شده است. در ادامه اين گزارش آمده است، براساس آمار بررسي شده از تيرماه 1381 تا پايان مهر 1382 تعداد 162 مورد گزارش عارضه دارويي مربوطه به ترامادول از 49 شهرستان مختلف به مركز ثبت عوارض جانبي ايران(ADR) ارسال شده است. سوزش سينه، تنگي نفس شديد، افت فشار خون و حتي مرگ در اثر تزريق در مجموعه گزارشات ديده مي‌شود. (اگرچه ارتباط موارد مرگ گزارش شده با مصرف ترامادول به اثبات نرسيده است) اين عوارض در هر دو نوع داروهاي خارجي و توليد داخلي به يك ميزان گزارش شده است.براساس گزارش فوق ترامادول تركيبي صناعي است كه به عنوان ضد درد (شبيه به داروهاي مخدر يا اپيوئيدي) كاربرد دارد. اشكال دارويي آن كه در بازار دارويي ايران موجود است به صورت قرص و كپسول 50 و 10 ميلي گرمي و آمپول 100 ميلي گرم در هر ميلي ليتر مي باشد.اين دارو در درمان دردهاي نسبتاً شديد حاد يا مزمن از قبيل دردهاي بعد از عمل جراحي و يا دردهاي سرطاني توسط پزشكان تجويز مي‌شود. با توجه به اينكه اين دارو از گروه ضد درد مخدر مي‌باشد اثرات وابستگي و عوارضي شبيه به داروهاي مخدر از قبيل سرگيجه، خواب آلودگي، يبوست، تعريق، خارش و در مواردي نادر كاهش فعاليت سيستم تنفس در بدن ايجاد مي‌كند و در نتيجه با قطع ناگهاني ترامادول بعد از مصرف طولاني مدت آن، علايم ترك مورفين در بدن مانند بي‌خوابي، تحريك پذيري، تشنج، لرزش، تهوع، استفراغ، درد عضلات و شكم و... (علايم withdrawal) ظاهر مي‌گردد.در پايان اين گزارش با توجه به مصرف خودسرانه و به منظور كاهش مصرف بي‌رويه اين فراورده دارويي نكاتي ذكر شده است كه با هم مي خوانيم.از مصرف خودسرانه دارو به دليل ايجاد وابستگي بعد از مصرف و تمايل به مصرف مجدد دارو، جداً خود داري شود. اين دارو بايد فقط با تجويز پزشك مصرف شود، از تجويز ترامادول براي دردهاي خفيف تا متوسط (مانند سردردهاي معمولي، دردهاي عضلاني، سرماخوردگي و موارد مشابه آن) خودداري شود و اين دارو فقط در دردهاي متوسط تا شديد با نظر پزشك قابل مصرف مي‌باشد، ايمني و اثر بخشي مصرف ترامادول در كودكان زير 16 سال ثابت نشده است و مصرف آن در اين گروه سني توصيه نمي‌گردد و در افراد مسن نيز بايد با احتياط مصرف شود، واكنش‌هاي آنافيلاكتيك كشنده و ساير واكنش‌هاي ازدياد حساسيت مانند خارش، كهير، برونكواسپاسم و آنژيوادم ممكن است بروز نمايد و در بيماران با سابقه حساسيت به كدئين و ساير اپيدئيدها مصرف اين دارو توصيه نمي‌شود، با توجه به بروز علايم شبيه به ترك مخدرها، از قطع ناگهاني دارو بعد از مصرف طولاني مدت آن خودداري شود، در صورت بروز خواب آلودگي شديد، سرگيجه و ضعف عضلاني شديد حتماً با پزشك معالج مشورت نماييد.